سلماس، داراي بناهاي تاريخي و تپه هاي باستاني و مكان هاي قديمي است كه امروز آثاري از آنها برجاي مانده است.

به گزارش روابط عمومي فرمانداري شهرستان سلماس؛ بناي تاريخي حمام شيخ سلماس كه امروز به موزه مردم شناسي تبديل شده پس از زلزله ويرانگر 1309 در اين شهرستان و در بخش جديد شهر با معماري سنتي ايراني ساخته شده و باني آن مرحوم محمد تسوجي بوده كه بعد از حدود سه سال يعني در سال 1312 مورد بهره‌برداري قرار گرفت.


اين حمام با مساحت 860 مترمربع، نخستين و قديمي‌ترين حمام شهر سلماس است كه ابتدا حمام تسوجي ناميده مي‌ شد سپس توسط شخص ديگري اداره شد و به حمام شيخ شهرت يافت.


حمام شيخ صرف نظر از قدمت به لحاظ معماري ارزشمند است و تنها اثر باقي‌مانده از معماري سنتي در شهر سلماس است.


اين بناي تاريخي در سال 1379 به كوشش اداره كل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان غربي در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيد.


نقش برجسته خان ‌تختي اثر تاريخي و مشهور ديگري است كه در دوره ساسانيان در 15 كيلومتري شهر سلماس بر روي سنگ صاف و بزرگي در كوه 'پيرچاووش' حجاري شده ‌است.


در اين نقش برجسته دو نفر سوار بر اسب نقش شده اند و احتمالاً اين دو سوار يكي اردشير پادشاه ساساني و ديگري شاپور اول است.


در اين نقش دو نفر پياده نيز ديده مي‌شوند كه پادشاه ارمنستان و وزير اعظم او هستند و در اين نقش اردشير حلقه قدرت را به پادشاه ارمنستان اعطا مي‌كند.


تپه اهرنجان در داخل شهر سلماس قرار گرفته تپه حدود چهار متر از سطح زمين‌هاي اطراف ارتفاع دارد و بر اساس مطالعات باستان ‌شناسي در اين تپه علاوه بر قطعات سفال‌هاي دوره نوسنگي، مس و سنگ تعدادي مشته سنگ، سنگ ساب، هاون سنگي، تيغه‌هاي ابسيدين و انواع ادوات ساخته شده از استخوان حيوانات نيز به دست آمده ‌است.


اين تپه يكي از قديمي ‌ترين سكونتگاه‌هاي جوامع بشري استان در اواخر هزاره هفتم و هزاره هشتم قبل از ميلاد مسيح به شمار مي‌رود.


تپه هفتوان در سه كيلومتري جنوب شرق سلماس و شرق روستاي هفتوان قرار گرفته و راه آن از انتهاي بلوار جاده سلماس به اروميه منشعب مي‌شود و در اطراف اين تپه باستاني چهار تپه ديگر به نام‌هاي كليسا تپه سي، داشلي تپه، بالا تپه و تولكي تپه‌سي قرار دارند و هفتوان تپه در مركز آنها واقع شده ‌است.


ادوار تمدن اين تپه كه حفريات علمي‌ در آن صورت گرفته از 1500 سال پيش يعني عصر آهن آغاز شده و اشياي عمده كشف شده در اين تپه شامل اشياي زينتي، سفالي، مفرغي و آهني و اشياي شيشه‌اي است.


كليساي هفتوان نيز در روستاي هفتوان حدود سال 11 يا 12 هجري قمري ساخته شده و در سال 1012 هجري در زمان شاه عباس صفوي تعمير شده و كتيبه‌اي در ديوار جبهه غربي آن ديده مي‌شود كه شايد قديمي‌ترين كليساي سلماس باشد و در داخل بنا نيز نوشته‌اي به زبان ارمني در داخل ديوار گذاشته شده است.

قبرستان خوسراوا يا خسروآباد يكي ديگر از آثار تاريخي اين شهر است كه در ضلع غربي روستايي به همين نام قرار داشته و در سال‌هاي اخير نيز ديواركشي شده ‌است.


در اين قبرستان بعضي از سنگ‌هاي قبر به زبان فرانسه و شاعرانه نوشته شده و مربوط به سال‌هاي جنگ جهاني اول است.

آبشار خورخورا، قلعه چهريق، قلعه قارني‌ياريق، آب گرم ايستي‌سو، تپه اهرنجان كه قدمت 9 هزار ساله دارد و قلعه كوراوغلو از ديگر جاذبه‌هاي گردشگري اين شهر باستاني هستند.

شهرستان سلماس با 200 هزار نفر جمعيت در 90 كيلومتري شمال اروميه و در كنار مرزهاي ايران و تركيه و ساحل درياچه اروميه واقع است.